ئای سی جی ، لە بابەتێکدا بە ناونیشانی گرژیییەکانی نێوان بەغدا و هەولێر قورسن، لە رۆژی 8ی ئەم مانگەدا لە برۆکسلەوە بڵاوی کردۆتەوە، کە گرژی و ئاڵۆزی نێوان کورد و حکومەتی ناوەندیی بەربەست دەخاتە بەردەم پرۆسەی پاشەکشێی سوپای ئەمریکا لە عێراق.
لەم چوارچێوەیەدا مۆنیتەرینگ گروپ، بڵاویکردەوە کە ناکۆکیی درێژخایەنی نێوان هەولێر و حکومەتی ناوەندی لە بەغداد چەندین ساڵە بەشێوەیەکی لەسەرخۆ بەردەوامە و هۆکارەکەشی بۆ ئەو بانگەشانە دەگەڕێتەوە کە پەیوەندارن بە خاوەندارێتی هەرێمایەتی بۆ سەرچاوە سروشتییەکان.
گروپی قەیرانی نێودەوڵەتی لە نوێترین راپۆرتیدا رایگەیاندووە کە ململانێی نێوان هەولێر و بەغدا لە ساڵی 2008 لە ناوچەی خانەقین گەیشتە ترۆپکی ململانێ و ئێستاش ئەو ناکۆکییانە هەڕەشە لە ستراتیژی پاشەکشێی ئەمریکا دەکات.
راپۆرتەکە دەڵێت ئەگەر ئەمریکا دەیەوێت ستراتیژی پاشەکشێی سەربازانی لە عێراقدا تا کۆتای ساڵی 2011 جێبەجێ بکات ئەوا دەبێت هەوڵ بدات کە هەولێر و حکومەتی بەغدا لەیەکتر نزیک بکاتەوە و هانی پەیوەندی نێوانیان بدات و هەوڵ بدات هەردوو بە چارەسەرێکی تەوافوقی رازی بن .
گروپی قەیرانی نێودەوڵەتی ئەوەی خستۆتەڕوو کە پێویستە ئەمریکا لە ناوچە جێ ناکۆکەکاندا، کورد و حکومەتی بەغداد هانبدات کە هەردوولا پێکەوە پلانی ئەمنی دژ بە تیرۆریستان ئەنجامبدەن و هەردوولاش بگەنە رێکەوتنێکی هاوبەش سەبارەت بە مەسەلە جێ ناکۆکەکانی نێوانیان کە لە ناکۆکی لەسەر سەرچاوە سروشتییەکان و داهات و مەسەلەی هێزە چەکدارەکاندا خۆی دەبینێتەوە.
لەلایەکی ترەوە، رۆژنامەنووسێکی ئاگاداری ئێران لە رۆژنامەی ئیعتمادی میللی دا نووسیویەتی کە پێگەی هەرێمی کوردستان بەرەو لاوازی دەچێت بەتایبەت لەسەر ئاستی سیاسەتی دەرەکی و رایگەیاندووە کە پێناچێت لە داهاتووی بەغدادا، کورد پشکێکی گەورەی دەست بکەوێت.
-
ئەو رۆژنامەنووسە ئەوەشی خستۆتەڕوو کە هەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی هەرێم، کاریگەریی دەکاتە سەر داهاتووی پەیوەندییەکانی هەرێم لەگەڵ بەغدا و هەریەک لە وڵاتانی (ئێران، تورکیا و سوریا) و هەروەها داهاتووی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و کۆمەڵی نێودەوڵەتی دەخاتە ژێر کاریگەریی خۆیەوە.
نووسەر ئەوەشی بڵاوکردۆتەوە کە ئێران و سوریا و تورکیا رێگەنادەن پێگەی هەرێم لەمەی ئێستا فراوانتر بێت و تەنانەت فیدرالیزمیش کە ئێستا لە دەستوردا چەسپیووە، بە بڕوای نووسەر، لە ئەجێندای ئەمریکادا نەبووە و ئەمریکا تەنها ئامانجی بووە، حوکمی زاتی بۆ سێ پارێزگاکەی باکوری عێراق، دابینبکات.
لێرەشەوە، کە پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و حکومەتی ناوەندی لە لایەک و لەلایەکیش پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و دراوسێکانی، لە دەمی ئێستادا پەیوەندیگەلێکی نا سەقامگیرن، تێبینی دەکەین هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی هەرێم و پەرلەمانی کوردستان، بەتایبەت لە ئێستادا کە کۆمەڵی نێودەوڵەتی بە هۆشیارییەوە چاودێری بارودۆخەکە دەکات، بایەخی زیاتر پەیدا دەکات، چونکە پاش یەکلابوونەوەی نەخشەی سیاسیی هەرێم، نۆرەی داڕشتنەوەی نەخشەی سیاسیی بەغدایە کە بە پردی پەیوەندی نێوان ئەمریکا و ئێران و دۆسییەیەکی گرنگی پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا و جیهانی عەرەبی و ئەمریکا و سوریا دەژمێردێت.
نزیکبوونەوەى ئەمریکا لە سوریا و ئەگەری قایلبوونی باراک ئۆباما بە گفتوگۆکردنی راستەوخۆ لەگەڵ بەشار ئەسەد لە لایەک و هاوکات هێوربوونەوەی تاڕادەیەکی بارودۆخی سیاسیی ئێران و خۆ بەدوورگرتنی ئەمریکا لەو مەسەلەیە لە لایەکی تر، شان بەشانی ئازادبوونی 5 گەورە بەرپرسی سیاسی و دیپلۆماسیی ئیران لە گرتوخانەکانی ئەمریکا، نیشانەی ئەوەن کە هەڵبژاردنەکانی هەرێم، رەهەندێکی ئیقلیمییان وەرگرتووە و ناتوانین ئەو پرۆسەیە لە رووداوەکانی پێش و دوای خۆی، جیابکەینەوە.
هەوڵەکانی باراک ئۆباما، بۆ گەڕاندنەوەی هەژموون و پێگەی سیاسیی و نەرمی ئەمریکا، ئەویش لە رێی نیشاندانی ئەو سیاسەتانەی بوش، کە ئێستا بە هەڵە دەزانرێت، بە بڕوای چاودێران، خەباتێکی سیاسیی لێبڕاوانەیە کە ئیدارەی نوێی ئەمریکا بۆ نزیک بوونەوە لە نەیارەکانی و شکاندنی بەربەستەکان ئەنجامی دەدات.
رەخنەگرتنی راستەوخۆی کابینەی ئۆباما و هەڵماڵینی پەردە پۆڵایینەکان لەسەر سی ئای ئەی و گرتوخانەی گوانتانامۆ و زیندانە نهێنییەکانی تر لەلایەن کۆنگرێسەوە، لەم کاتەدا ئەوە دەسەلمێنێت کە ئەمریکا پێویستی بە نزیکبوونەوە هەیە لەگەڵ هێزە نەیارەکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا و لێرەشەوە، پێدەچێت، کۆشکی سپی ئامادە بێت، سازش لەسەر زۆر شت بکات.
-
مەسەلەی کەمپە جولەکە نشینەکان و ئەگەری پاشەکشێی ناتەواوی سوپای ئیسرائیل لە بەرزاییەکانی جۆلان و هەوڵدان بۆ ئاشتکردنەوەی عەرەب و ئیسرائیل و گوێگرتن لە هەردوولای کێشەکە، ئەوەی سەلماندووە کە ئەمریکای نوێ، جیاوازە لە ئەمریکای بوش و ئۆباما ئامادەیە بۆ ئاشتبوونەوە لەگەڵ نەیارەکانیدا و بەهێزکردنی پێگەی وڵاتەکەی، دۆستەکانی خۆی بە سازشی وەها قایل بکات، کە پێشتر بیریشیان لێ نەکردۆتەوە.
-
لەم چوارچێوەیەدا، ئەوەی جێی مەبەستە، ئەگەری سازشکردنە لەسەر پێگەی هەرێمی کوردستان بەتایبەت کەبۆتە مایەی نیگەرانیی لای تورکیا و ئێران و سوریا و وڵاتانی جیهانی عەرەبی و ئەم پێگەیە، رێی پێنادرێت، لەمەی ئێستا بەهێزتر بێت.
-
گوشاری جۆزێف بایدن بۆ هەڵوەشاندنی پەسەندکردنی دەستور لە راستیدا لەوەوە سەرچاوەی گرتووە کە هەرێمی کوردستان لە دەستورەکەیدا، سنوری جوگرافیی و مێژوویی دیاری کردووە و کەرکوک و ناوچەدابڕاوەکانی خستۆتە نێو ئەو سنورەوە.
ئەگەر ئەمریکا قایل نەبێت کە کەرکوک پاش دیاریکردنی چارەنووسی و لەکاتی ئەگەری جێبەجێکردنی مادەی 140 دا بخرێتە سەر کوردستان، هەڵبەت یەکلایەنە و بە پشتیوانیی هێزە ناوخۆیی و دەرەکییە نەیارەکانیش، بە یەکجاری کەرکوکیان خستۆتە دەرەوەی هەرێم و رێنادەن، ئەو ناوچەی حوکمی زاتیەی کە جیمز بەیکەر لە ساڵی 1991 دا بیری لێکردۆتەوە، فراوانتر بێت.
کەواتە گوشارەکانی سەر هەرێم لە لایەک و ئەگەری نزیکبوونەوەی ئەمریکا و سوریا و هەروەها ئازادکردنی 5 ئێرانیە دەستگیرکراوەکەی باکوری عێراق لە لایەکی تر، ئاماژەن بە دەستپێکردنی دۆخێکی نوێ: دۆخێک کە پێویستە کورد بە هۆشیارییەوە مامەڵەی لەگەڵ بکات.
ئازاد کردنی سێ کارمەندی نووسینگە دیپلۆماسییەکەی ئێران لە هەولێر و دوو کەسی تر کە لە سلێمانی و بەغدا دەستیگر کران و نزیکەی 30 مانگ لە گرتوخانەی ئەمریکادا بوون، و تەسلیمکردنیان بە نووسینگەی نوری مالیکی، و تەسلیمکردنی ئەو رفێنراوانەش بە باڵیۆزخانەی ئەو وڵاتە لە بەغدا و گواستنەوەشیان بۆ تاران، هەرچەندە لەلایەن ئەمریکاوە بە مەترسی بۆ سەر ئاسایشی ئەمریکا لە قەڵەمدرا و هەرچەندەش ئەمریکا رەتیکردەوە کە لە ئەو دۆسییەیە بریتی بێت لە رێکەوتن لەگەڵ ئێران و ئێرانیش لەسەر زاری وەزیری دەرەوە رایگەیاند کە رەنگە بەهۆی ئەو فایلەوە ئێران شکات لە ئەمریکا بکات و داوای قەرەبووکردنەوەی رفاندنی دیپلۆماتەکانی بکات لە ئەمریکا، بەڵام ئەوەی مایەی تێڕامانە، ئەوەیە کە هەم ئێران و هەم ئەمریکا، هەنگاوێکی تر چوونەتە پێشەوە و وەک هەمیشە و بەشێوەیەکی تایبەتی، ئەمریکا و ئێران لەسەر خاکی عێراق و لەناو هاوکێشەی عێراقدا، مامەڵەکانیان یەکلایی دەکەنەوە.